Ինչու պետք է կառուցել եկեղեցի
Մերօրյա իրականության մեջ երբ եկեղեցի կառուցելը և վերանորոգելը անհրաժեշտություն է, հաշվի առնելով մեր երկրում համատարած խոնարհված եկեղեցիների գոյությունը մի կողմից, առանց եկեղեցու բնակավայրերի շատությունը մյուս կողմից: Այսօր էլ լսում ենք հակաճառողների հնացած թեզերը ̀ թե եկեղեցի կառուցելու փոխարեն գործարան թող կառուցեն աշխատատեղ թող լինի..., հացի փող չունենք եկեղեցիներ ենք կառուցում... և այլն, և այլն:
Թվում է թե այսպես խոսացողները ինչքան խելացի ու իմաստուն մարդիկ են, փոխարենը այս եկեղեցի կառուցողները ինչպես չգիտեն այս մասին,… թվում է թե այս մարդիկ մեծագույն ճշմարտություններ են արտահայտում...
Հնացած այս թեզերը մի գուցե արդիական և խելացի թվար 1920-ականների սերնդին, ովքեր չէին տեսել հայ գյուղ առանց եկեղեցու, կամ համատարած փլված հայոց վանքեր մայր հողի վրա, այդ տխուր տեսարանը մեր սերնդին է վիճակված ամեն օր տեսնել: Ոգևորված այս կեղծ թեզերով երգում էին. «հաց չունեն ուտելու հազար ու մեկ եկեղեցի են կառուցել խելքի աշեցեք», անշուշտ գուսանը ոչ միայն իր, այլ ժողովրդի մեջ ընդանրացված կարծիքն էր արտահայտում և ծափահարվում բոլորից, և ահա ժողովրդի աղաղակը պետք է հասներ Տիրոջը: Տերն էլ երկնքից նայեց և հակառակված այս ժողովրդին ասաց. «Ապերախտներ, քանդեք, կշտացեք» և թույլտվություն եղավ...: Քանդեցինք կշտացա°նք. 1920-ականներին սով, 1930-ականներին սով, 1940-ականներին սարսափելի սով, բացարձակ սով, 1950-ականներին սով, 1960-ականներին կիսասով, 1970 –ականներին կարգավորման միտում, 1980-ականներին նորից ավեր ու սով: Շատ լավ կշտացանք: Աստծո եկեղեցին քանդելով, կամ չկառուցելով ոչ ոք չի կշտանում սիրելիներս: Այս տեսակի թեզերի ծննդավայրը և հայրենիքը ծերուկ Եվրոպան է, երբ նրանց 150մ բարձրությամբ եկեղեցիներն էին կառուցվում միջնադարում, այս թեզերը ըստ էության այնտեղ այն ժամանակ առաջացան, միայն մեկ տարբերություն մեզանից̀ իրենք չքանդեցին իրենց 150մ բարձրությամբ տաճարները այլ այս թեզերը իր ժամանակին փաթաթեցին մեր պարանոցին մենք էլ արագ քանդեցինք ու սնանկացանք, մինչ դեռ իրենց 150մ-անոց տաճարները ցայսօր կանգուն են միլիոնավոր քրիստոնեաների հոսք ապահովելով իրենց երկիր ̀ միլիարդավոր դոլարների օգուտ բերելով իրենց պետություններին:
Ուրիշների աղբանոցներում կուտակված հնացած թեզերը բավական է չտեսի ուրախությամբ կիրառենք մեր ազգի կյանքում ավերելով և աղճատելով մեր Աստվածապարգև նկարագիրը: Նունը և եղավ անաստվածության թեզի դեպքում, իրենք երբեք բոլորով անաստված չդարձան, բայց մեզ խաբեցին թե երջանիկ կդառնաք եթե անաստված լինեք... այսօր երբ տեսնում եմ մի անաստված եվրոպացի մտքումս ասում եմ̀ խաբեբաներ, ձեր թույնը ձեզ պահեք, եթե դուք չեք տեսել ու չեք պատկերացնում անաստված հասարակություն, մենք տեսել ենք այդ դժբախտությունը ձեր խաբեությամբ, երբ համարում էինք, որ մարդը կապիկից է, այսինքն կապիկ, կյանքը գոյության պայքար է ինչպես ջունգլիներում, և մեռնելով մարդը ոչնչանում է. հոգի չկա, հավիտենական կյանք չկա, հույս չկա: Այսպիսի դիվական թեզերով մեր պատկերացման մեջ իմաստազրկվում էր բարոյականությունը, հույսը և կյանքը առհասարակ, մենք դարձանք նյութապաշտ և դժբախտ, անբարո և վայրենամիտ: Հեռու տարեք ձեր աղբանոցային թեզերը:
Աշխատատեղեր... ահա խափուսիկ ևս մեկ հակաճառություն: Պատմեմ մի դեպք. Հայաստանի մի հնամենի գյուղում կար 7 եկեղեցի որոնք 7-ն էլ խոնարված էին: Անբուժելի հիվանդությունից աստվածային հրաշքով ապաքինված մարդը, համայնքի արժանավոր զավակը, իբրև շնորհակալություն Ամենակարողին որոշում է կառուցել մեկ եկեղեցի. առաջ յոթն էր այժմ գոնե մեկը: Այստեղ էլ հայտնվում են այս իմաստակները և վրա բերում ̀ գործարան կառուցեիր, աշխատատեղ բացեիր: Աստծուց օրհնված մարդը կառուցում է նախ եկեղեցին, ապա երկու գործարան, բայց ասում են այդպես խոսացողները այս գործարաններում չեն ցանկանում աշխատել, որովհետև միայն պոռտաբուծության և մեծ-մեծ խոսելուց են վարժ այսպիսի մարդիկ: Չէ որ մարդը երկրագնդի վրա ապրող միակ էակն է ով ունի հոգի, ուստի միայն մարդն է որ հոգևոր պահանջ ունի, հոգևոր սնունդի կարիք: Ուրեմն աշխատատեղը իր տեղն ունի մարդու կյանքում, հոգևոր սնունդը՝ իր տեղը: Պետք է մտածել և մարմնի սնունդի մասին և հոգու սնունդի մասին, չի կարելի սրանցից որևէ մեկը անտեսել: Հավատքով, սիրով ու սրբությամբ լցված ժողովուրդն է ստեղծագործ ժողովուրդ և երջանիկ, այլ ոչ թե «փող բռնելու» մանյայով տառապող խաժամուժը, «փող բռնի» էլ դժբախտ կմնա...:
Ուրեմն մեր հույսը Աստված է, մեր կյանքը սիրո և առաքինության մաքառում: Անցողիկ այս աշխարհից ոչ մեկս ոչինչ չի կարող տանել այլ միայն մեր բարի և չար գործերը, հենց այդ գործերով էլ պետք է ներկայանանք Արարչին, քանի ժամանակը մեր ձեռքին է գործենք բարին կառուցենք բարության, սիրո և Աստվածապաշտության օջախները̀ Ս.Եկեղեցիները և արժանանանք Աստծո օրհնությանը:
Տ.Ղազար քահանա Պետրոսյան